In gesprek met Charlotte van de Water

  • 3 december 2020

Agoria, de federatie voor technologische bedrijven biedt organisaties uit verschillende sectoren oplossingen aan rond bijvoorbeeld regelgeving of digitalisering. Met bijna 2000 leden is Agoria een betekenisvolle schakel voor onder andere de renovatiesector. BE-REEL! had daarom een gesprek met hun experte energie- en klimaatbeleid voor gebouwen Charlotte van de Water.

Charlotte van de WaterDe Nederlandse Charlotte van de Water heeft bouwkunde gestudeerd aan de Technische Universiteit Delft en daarna sociale geografie en planologie aan de universiteit Utrecht. Charlotte begon als beleidsondersteunend medewerker bij de milieudienst DCMR Rijnmond in Rotterdam. Daarna verhuisde ze naar Brussel om te werken bij Arcadis als consultant rond Europese beleidsstudies. Nu is ze sinds 2017 experte energie- en klimaatbeleid voor gebouwen. Ze maakt graag grote treinreizen waarbij ze tal van steden bezoekt of langsgaat bij vrienden. 

Wat houdt uw functie precies in?
“Ik verdiep me in alles wat te maken heeft met klimaatbeleid dat een impact heeft op gebouwen. Beleidsmakers helpen een klimaatneutraal gebouwenpark te realiseren, zeg maar. Dat gaat van EPB en renovatie tot zelfs Ecodesign (= productregelgeving voor klimaatneutrale bouwtechnologie) en normalisatie. Ik ben projectmanager van het project klimaatneutraal bouwen dat als doel heeft een klimaatneutraal gebouwenpark te realiseren in België. Dat houdt in dat ik de stappen hiervoor uitzet en met collega’s die strategie tracht toe te passen.”

AGORIA

Wat doet AGORIA?

“Onze missie is het verhogen van de levenskwaliteit. We zijn eigenlijk de motor die bedrijven en organisaties die iets met technologie te maken hebben met elkaar verbindt. Veel daarvan zijn IT-gerichte bedrijven, maar evengoed de maakindustrie – bedrijven die producten maken waar technologie voor nodig is zoals zonneweringen en bouwtechnische installaties – en sectoren zoals transport, energie en milieu. 

Renovatie kan helpen bij de heropbouw na COVID19

Er werken zo’n 230 mensen bij Agoria. Eenvoudig gesteld kan je zeggen dat er qua dienstverlening sommige collega’s zich bezighouden met vragen van leden en de anderen met onderzoek en vormgeven van het maatschappelijk debat. Eigenlijk zijn we een behoorlijk horizontale en projectgestuurde organisatie. We stellen een doel zoals een klimaatneutraal gebouwenpark realiseren, bepalen een strategie met welke activiteiten er allemaal nodig zijn, kijken wat we zelf kunnen uitzoeken en welke extra studies daarvoor nodig zijn. Daarvoor werk je met collega’s met verschillende achtergronden samen. Zo heb je naast dienstverlening ook nog teams rond advocacy, operationale zaken, communicatie en sales. Sinds kort hebben we ook een eigen studiecentrum.”
 

Kunt u enkele concrete projecten van Agoria noemen, zodat we een globaal idee kunnen krijgen van wat ze doen?

“Door de digitalisering dreigen er veel banen te verdwijnen die niet altijd terug ingevuld raken. In het project Be The change zetten we in op de toekomst van de arbeidsmarkt. Het project Factory of the future speelt in op de troeven van de maakindustrie en DigiCoach op de verdere digitalisering van mensen en organisaties. Misschien ook nog leuk om te vermelden: Agoria is hoofdsponsor van het Belgische team dat in Australië de Solar Challenge heeft gewonnen. Ik had er zelf niets mee te maken, maar ik vond het best grappig dat we mijn Delft, die hem jaar na jaar won, nu toch eens hebben kunnen verslaan (lacht).”
 

Hoe zien jullie de relatie met BE-REEL!?

“Ik had een van uw collega’s op een beurs ontmoet, die suggereerde me om eens over een mogelijke samenwerking te praten. Ik zie daar wel een win-winsituatie in. Het voornaamste voordeel is kennis uitwisselen over overkoepelende renovatiestrategieën en doelgroepen. Wat BE-REEL! voor ons kan betekenen is ervaringen delen rond de voorbeeldprojecten die in jullie partnersteden lopen. Dat vertoont wat gelijkenissen met wat wij willen opzetten en we zijn er erg benieuwd naar.”

OPINIEVRAGEN

Stel: u mag als beleidsmaker 1 beleidsmaatregel wijzigen/opstellen om uw doelstellingen te helpen bereiken. Welke kiest u en waarom kiest u die? (U mag zelf het beleidsniveau kiezen)

“Ik zou ten eerste het klimaatneutraal woonaanbod vergroten door in de sociale huisvesting in te grijpen, al moet ik zeggen dat we daar al op de goede weg zijn. Er is budget voor opgenomen in het relanceplan om dit te realiseren. Ten tweede zou ik mensen die willen renoveren voorzien van de nodige financiering en tools. Dat kan je doen door de leencapaciteit te vergroten en als overheid een deel van het risico hiervoor op te nemen. Als nieuwe eigenaar heb je meer mogelijkheden, omdat je een nieuwe lening aangaat. Maar als je al in een huis zit, is je hypotheek natuurlijk hierop berekend en heb je minder leenmogelijkheden omdat dit voor banken een groter risico betekent. De overheid zou hier kunnen garant staan zodat de leentijd en mogelijk ook het bedrag kan worden vergroot, zodat mensen hun woning in één keer kunnen renoveren in plaats van in meerdere stappen. Dat zou gunstiger zijn.” 
 

In een recente studie van Agoria is er sprake van een financiële barrière om te renoveren, kunt u die studie kort toelichten?

“We hebben aan professor Johan Albrecht van de Universiteit Gent gevraagd om een economisch model te maken waarin zowel de technische kenmerken van het gebouw als de socio-economische kenmerken van de eigenaar zijn opgenomen. Onze theorie was namelijk dat er meerdere doelgroepen te onderscheiden waren en dat je door rekening te houden met de verschillende eigenschappen per doelgroep meer impact van het beleid kunt realiseren. Hij onderscheidde twee doelgroepen binnen de huidige eigenaars: die met voldoende budget en die met onvoldoende. Die groepen zijn ongeveer even groot. Onze conclusie was eigenlijk dat er 3 sleutelfactoren zijn voor een succesvolle renovatiestrategie: eerst een doelgroepgerichte aanpak, vervolgens inspelen op zowel klimaatneutraliteit als comfort en tot slot de keuze voor klimaatneutraal wonen belonen.

Inzetten op klimaatneutraliteit vergroot ook het comfort.

Die studie was voor ons geen wel-of-nietverhaal, maar eerder een zoektocht om een probleem op een andere manier aan te pakken. Als je mensen zonder budget blijft zeggen dat ze moeten renoveren zonder hen daarbij te helpen, gaat er niet veel gebeuren. Je moet het beleid daarop afstemmen. Als je met beleidsmaatregelen juist inspeelt op de nood van een specifieke groep vergroot de kans op renovatie.”


Hoe zou u klimaatneutrale woningen dan belonen?

“Je kan een fiscaal kader voorzien of extra financiële premies voorzien, maar ook comfort kan een beloning zijn. Het draait niet altijd om geld. Als mensen een bepaald voordeel voor zichzelf uit die renovatie halen, zijn ze wel bereid tot een investering. We zien ook dat als eigenaars met voldoende budget renoveren, dat ze dit vaak enkel om het comfort doen, dus we moeten hen wel duidelijk maken dat inzetten op klimaatneutraliteit het comfort ook vergroot.”
 

Over welke hypothese/ thema rond energetisch renoveren zou wel eens een studie of concrete actie zien willen verschijnen en waarom?

“Ik denk dat de private en sociale huurmarkt een grote rol gaan spelen om de transitie op gang brengen. Je moet ervoor zorgen dat die huurmarkt een alternatief biedt om klimaatneutraal te wonen. Daarom zou ik het zinvol vinden om het benodigde aantal klimaatneutrale sociale en private huurwoningen in de toekomst te kennen.”


Energetisch renoveren past natuurlijk in het grotere klimaatverhaal van minder CO2-uitstoot. Daar zijn ook andere sectoren bij betrokken. Welke mogen we hierbij niet uit oog verliezen?

“Mobiliteit en energie zijn twee sectoren waar ik spontaan aan denk. Voor gebouwen is de energiesector erg belangrijk, want zij leggen het kader voor de beschikbare energie voor verwarming en koeling, wat indirect aangeeft in hoeverre we ze minder, maar vooral efficiënter moeten gaan gebruiken. Als die sector achterblijft of een onzeker beeld schept, gaan we binnen de gebouwensector moeilijkere beleidskeuzes moeten maken, denk ik. Er zijn wel wat maatregelen uit andere sectoren die kunnen bijdragen aan klimaatneutraliteit. Technologische innovatie is er een, wat eigenlijk voortdurend gedaan wordt door onze leden. Ook een tax shift van fossiele naar hernieuwbare energie zou al heel wat kunnen helpen. Gebruikers van hernieuwbare energie belonen, zeg maar.”
 

Hoe zie je de toekomst van de Belgische renovatiesector? Waar staan we volgens u over 5 jaar?
 

“We zitten nu natuurlijk in een nooit geziene situatie met COVID19, maar ik denk dat renovatie hier kan helpen om de heropbouw op gang te brengen. Het heeft meerdere voordelen: je reduceert je CO2-uitstoot en haalt je maatschappelijke doelstelling, je geeft de bouwsector een impuls om weer op te starten, je verhoogt levenskwaliteit en comfort wat heel belangrijk is geworden met thuiswerk en het verhoogt de waarde van het gebouwenpark op lange termijn. Op dit moment is het zelfs heel gunstig om te investeren in renovatie.
Ik zie de recente toekomst wel gunstig in. Ik denk dat we over 5 jaar een aantal van 15% woningen met een A-label kunnen bereiken en dat we dit moeten doortrekken naar 2030. Zorgen dat het aanbod blijft groeien en dat klimaatneutraal wonen gemeengoed wordt in de samenleving.”


Dank u voor dit gesprek!

Meer informatie over AGORIA vindt u op hun website.